zaterdag 27 juni 2009

De berg phusiri en de armoedige oude man

Laatst kreeg ik van mijn docent Andes Culturen een boekje van de CONADI, dat is de afdeling van de regering die zich bezig houdt met de inheemse bevolking van Chile. Vooral wat betreft rechten en de bescherming van hun cultuur. Het boekje dat ik heb gekregen is een bundel van aymara legendes en daarin staat ook een legende dat uit het dorpje Socoroma komt: De berg phusiri en de armoedige man

Er was feest in het dorp. In het huis waren de muzikanten die de zampoñas speelden aan het eten toen er een man binnen liep die met oude vodden gekleed was. Sommige gasten stuurden hem weg en scholden hem uit: "Ga weg oude!". De muzikanten verdedigde hem door te zeggen:"Ooi zullen we allemaal oud zijn".

Vervolgens wastte ze hem voorzichtig en nodigden ze hem uit om met hun te eten. Voordat het oude mannetje het huis van de musici binnenliep, kwam hij een vrouw tegen in het binnenhof die een baby droeg en de vrouw zei:"Ay tata!, kunat jumaxa akhama thathapacha sarnaqtasa kawkit purktasa kunaraya pasjtamsti tata? (Ay tata meneer! Waarom loop je hier zo met die lappen gekleed, zo verdaald, wat is er met je, waar kom je vandaan?...). Het hoofd van het feest zei:"Wat wil je walgelijke oude man? Ga toch onmiddelijk weg!".

Nadat hij klaar was met eten, zei de oude man:"Ik zal gaan...Maar, mijn vrienden muzikanten, jullie moeten hier ver van weg, zonder naar achteren te kijken want iets vreselijks zal gebeuren". Ook waarschuwde hij de vrouw die de baby droeg. De muzikanten en de vrouw verlieten het dorp en, toen ze op het top van het berg waren, keken ze naar het dorp...En op dat moment veranderden zij in steen.

Om bij Pusiri Collo te komen, moet men meer dan 2 uur lopen en in het verleden klommen de bewoners van Socoroma de berg Phusiri op om te bidden voor de oogsten en om rituelen te doen, omdat ze deze berg als heilig beschouwden. Vroeger kon men in de stenen de muzikanten met hun zampoñas zien, en ook de vrouw met de baby.



Een versie van dit verhaal kreeg ik ook te horen toen ik in Socoroma was, een paar van onze groep zijn op zoek gegaan naar deze stenen figuren wat bijna ongemolijk is omdat er heel veel stenen liggen overal. Dit verhaal laat twee zeer belangrijke elementen zien van de aymara geloof waarin ten eerste de bergen een hele belangrijke plaats innemen en ten tweede de stenen. De bergen, los cerros, zijn volgens de aymaras de link met het heilige. Hun wereld is verdeeld in drie zones: de bovenste Arak Pacha waar zich de heilige sterren bevingen, de machten die orde geven aan de wereld en door met deze zone te communiceren, kunnen de aymaras met hun voorouders praten. Dan komt de middelste laag, Taipi Pacha, dat is de wereld van de mensen waar de geesten van de natuur vertegenwoordigt worden door de mallkus, Pachamama en andere goden. Op dit terrein leven deze samen met de katholieke heiligen. De onderste zone is de Manqa Pacha waar de geest van de muziek leeft en de betekenishebbende dieren zoals de cóndor(reciprociteit), de katachtige(het werk van de herder) en de slang(landbouw). De bergen zijn dus belangrijk omdat ze hoog zijn en zich dus dichtbij de bovenste zonen bevinden.
Een ander belangrijk element zijn stenen, de huaca, een verzameling hiervan die heilig kan zijn omdat het een begraafplaats/ereplaats kan zijn van de voorouders en die moet dus gerespecteerd worden. Zodanig dat er vaak delen op terrassen waar verbouwd kan worden leeg zijn, deze plekken hebben een verbinding met de voorouders.

Geen opmerkingen: