De berg phusiri en de armoedige oude man

Laatst kreeg ik van mijn docent Andes Culturen een boekje van de CONADI, dat is de afdeling van de regering die zich bezig houdt met de inheemse bevolking van Chile. Vooral wat betreft rechten en de bescherming van hun cultuur. Het boekje dat ik heb gekregen is een bundel van aymara legendes en daarin staat ook een legende dat uit het dorpje Socoroma komt: De berg phusiri en de armoedige man

Er was feest in het dorp. In het huis waren de muzikanten die de zampoñas speelden aan het eten toen er een man binnen liep die met oude vodden gekleed was. Sommige gasten stuurden hem weg en scholden hem uit: "Ga weg oude!". De muzikanten verdedigde hem door te zeggen:"Ooi zullen we allemaal oud zijn".

Vervolgens wastte ze hem voorzichtig en nodigden ze hem uit om met hun te eten. Voordat het oude mannetje het huis van de musici binnenliep, kwam hij een vrouw tegen in het binnenhof die een baby droeg en de vrouw zei:"Ay tata!, kunat jumaxa akhama thathapacha sarnaqtasa kawkit purktasa kunaraya pasjtamsti tata? (Ay tata meneer! Waarom loop je hier zo met die lappen gekleed, zo verdaald, wat is er met je, waar kom je vandaan?...). Het hoofd van het feest zei:"Wat wil je walgelijke oude man? Ga toch onmiddelijk weg!".

Nadat hij klaar was met eten, zei de oude man:"Ik zal gaan...Maar, mijn vrienden muzikanten, jullie moeten hier ver van weg, zonder naar achteren te kijken want iets vreselijks zal gebeuren". Ook waarschuwde hij de vrouw die de baby droeg. De muzikanten en de vrouw verlieten het dorp en, toen ze op het top van het berg waren, keken ze naar het dorp...En op dat moment veranderden zij in steen.

Om bij Pusiri Collo te komen, moet men meer dan 2 uur lopen en in het verleden klommen de bewoners van Socoroma de berg Phusiri op om te bidden voor de oogsten en om rituelen te doen, omdat ze deze berg als heilig beschouwden. Vroeger kon men in de stenen de muzikanten met hun zampoñas zien, en ook de vrouw met de baby.



Een versie van dit verhaal kreeg ik ook te horen toen ik in Socoroma was, een paar van onze groep zijn op zoek gegaan naar deze stenen figuren wat bijna ongemolijk is omdat er heel veel stenen liggen overal. Dit verhaal laat twee zeer belangrijke elementen zien van de aymara geloof waarin ten eerste de bergen een hele belangrijke plaats innemen en ten tweede de stenen. De bergen, los cerros, zijn volgens de aymaras de link met het heilige. Hun wereld is verdeeld in drie zones: de bovenste Arak Pacha waar zich de heilige sterren bevingen, de machten die orde geven aan de wereld en door met deze zone te communiceren, kunnen de aymaras met hun voorouders praten. Dan komt de middelste laag, Taipi Pacha, dat is de wereld van de mensen waar de geesten van de natuur vertegenwoordigt worden door de mallkus, Pachamama en andere goden. Op dit terrein leven deze samen met de katholieke heiligen. De onderste zone is de Manqa Pacha waar de geest van de muziek leeft en de betekenishebbende dieren zoals de cóndor(reciprociteit), de katachtige(het werk van de herder) en de slang(landbouw). De bergen zijn dus belangrijk omdat ze hoog zijn en zich dus dichtbij de bovenste zonen bevinden.
Een ander belangrijk element zijn stenen, de huaca, een verzameling hiervan die heilig kan zijn omdat het een begraafplaats/ereplaats kan zijn van de voorouders en die moet dus gerespecteerd worden. Zodanig dat er vaak delen op terrassen waar verbouwd kan worden leeg zijn, deze plekken hebben een verbinding met de voorouders.

Ook in Santiago kan het regenen!

Jeetje wat gaat de tijd toch snel, het is alweer ruim ruim een maand geleden sinds mijn vorige bericht.

Stand van zaken in Santiago de Chile: kou, regen en heel veel studeerwerk.
De winter is hier eindelijk aangekomen en dan bedoel ik tot aan Santiago, ten noorde ervan is het gewoon eeuwig lente. Ik mag niet klagen want de regio heeft te maken met water te kort en te hoge gehalte van smog. Dat is gisteren goed gekomen, er heeft zo veel geregend dat de straten in rivieren waren veranderd en het openbaar vervoer in elkaar was gestort. De afgelopen 2 weken is het ook behoorlijk koud geweest, misschien neit heel koud maar het voelde heel koud aan.. de huizen hebben geen dubbelglas, laat staan verwarming. Toch maar een extra dikke trui gekocht!



Daarvoor ben ik een lang weekend in Chiloé geweest, een grote wens van me die in vervulling is gegaan. Het regent naar namelijk continu en toen ik zag dat het 2 dagen mooi ging worden heb ik de kans gegrepen. En wat is het toch de moeite waard geweest!
Chiloé, een eiland die zo dichtbij Chile ligt dat het onder de Region de los Lagos valt, terwijl het een hele andere cultuur, mentaliteit, landschap heeft. Heuvels en groen, heel veel groen. Het is er liefelijk met koetjes en schaapjes die een rustig leventjes hebben. Dit eiland leeft van de zalmkwekerijken en mossels/schelpjes/e.d. maar het gaat niet meer zo best met de zalmindustrie waardoor veel mensen werkloos zijn geworden en weer gedwongen worden om op het land te werken. Buiten de stad is dat ook activiteit nummer 1. Mensen wonen in een prachtig gebied, in houten huisjes en bebouwen zo wat voedsel voor zichzelf en om te verkopen en houden beesten. Wat wil je meer?
Chiloé, een eiland dat bekend staat voor haar mythen en legendes bijvoorbeeld over een schip dat zowel boven als onder water kan varen en die jonge maagden lokt. En zo zijn er ook allemaal weetjes waar je rekening moet houden, bijvoorbeeld er is een vogel dat als ie links van je zingt dan heb je voor altijd pech.
Door het prachtige weer heb ik een hoop avonturen kunnen beleven!
Wandelen door het Nationaal Park van Chiloé.. een oeroud bos dat vlak aan de kust ligt, een strandwandeling maken over een oneindig inmense strand waar je als enige bent. Voor je de Stille Oceaan, die dit keer rustig was en achter je de wilde duinen.

Castro, het hoofdstad(je) van Chiloé bestaat uit een paar straten en wordt vooral bezocht om de Palafitos, dat zijn typische huisjes aan het water. De mensen zijn compleet anders dan in het noorden, daar waar nog de oude andes cultuur heerst wordt heel veel waarde gegeven aan het kijken in de ogen en gedag zeggen, hier waar de chilote cultuur nog standvastig rechtop staat worden je ogen ontweken, laat staan gedag zeggen of even glimlachen. Mij is verteld dat de chilotes schuw zijn wat wel appart is als je bedenkt dat Castro overspoeld wordt door toeristen in de zomerseizoen. Contact maken met de lokale bevolking is dus zo goed als onmogelijk geweest.

Chiloé, een eiland dat bestaat uit heel veel kleine vissersdorpjes de ene mooier dan het andere, de ene meer verlaten dan de andere. En allemaal hebben ze een houten kerkje, een nalatenschap van de Jesuiten die hier hun werk "goed" hebben gedaan, er is nauwelijks sprake van sincretisme en het katholieke geloof heerst hier.
Een paar van deze dorpjes heb ik kunnen bezoeken: Cucao, Quemchi, Dalcahue, Achao...
Weer veel gewandeld, veel gezien en weer een bijna "vergeten" stukje van de wereld gezien!